Czy komornik może wejść do mieszkania dłużnika? Kiedy może otworzyć drzwi?

Czy komornik może wejść do mieszkania bez zgody dłużnika? Czy może otworzyć drzwi, jeżeli nikogo nie ma w domu? Czy może wejść do mieszkania pod nieobecność właściciela? Czy do otwarcia drzwi potrzebna jest Policja?

To jedne z częstszych pytań dotyczących egzekucji komorniczej.

Odpowiedź brzmi: tak, przepisy przewidują możliwość przymusowego wejścia do mieszkania dłużnika, a w określonych sytuacjach również jego otwarcia. Nie jest to jednak uprawnienie, z którego komornik może korzystać w sposób dowolny.

Podstawowe znaczenie ma tutaj art. 814 Kodeksu postępowania cywilnego, który określa zasady otwarcia mieszkania i przeszukania pomieszczeń dłużnika.

Czy komornik może wejść do mieszkania bez zgody dłużnika?

Tak.

Komornik jest organem postępowania egzekucyjnego i wykonuje czynności o charakterze władczym. W przeciwieństwie do firmy windykacyjnej nie potrzebuje zgody dłużnika na wykonanie czynności egzekucyjnej, jeżeli przepisy prawa przewidują możliwość jej przeprowadzenia.

Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, art. 814 § 1 KPC pozwala komornikowi zarządzić otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, a także przeszukać jego rzeczy, mieszkanie i schowki.

Nie oznacza to jednak, że każda wizyta komornika w mieszkaniu automatycznie oznacza możliwość otwarcia drzwi.

Warunkiem jest to, aby cel egzekucji tego wymagał.

Czy komornik może wejść do mieszkania pod nieobecność dłużnika?

Tak.

Nieobecność dłużnika sama w sobie nie uniemożliwia przeprowadzenia czynności egzekucyjnych.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje wręcz szczególne rozwiązanie na wypadek nieobecności dłużnika. Zgodnie z art. 812 § 2 KPC komornik powinien przywołać jednego lub dwóch świadków, jeżeli dłużnik nie jest obecny albo został wydalony z miejsca czynności, chyba że istnieje obawa, że oczekiwanie na świadków mogłoby udaremnić egzekucję.

Oznacza to, że obecność dłużnika nie jest warunkiem koniecznym przeprowadzenia każdej czynności egzekucyjnej w jego mieszkaniu.

W określonych sytuacjach czynność może zostać przeprowadzona również podczas jego nieobecności.

Czy komornik może otworzyć zamknięte drzwi?

Tak, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

Art. 814 § 1 KPC stanowi, że jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika.

W praktyce może to oznaczać konieczność przymusowego otwarcia drzwi, jeżeli dłużnik nie udostępnia lokalu dobrowolnie albo lokal jest zamknięty pod jego nieobecność.

Może to dotyczyć na przykład sytuacji, w której celem czynności jest ustalenie majątku dłużnika, zajęcie ruchomości albo wykonanie innych czynności egzekucyjnych wymagających dostępu do pomieszczeń.

Komornik może w tym celu skorzystać z pomocy osób posiadających odpowiednie kwalifikacje lub sprzęt, np. ślusarza.

Czy przy otwarciu mieszkania musi być Policja?

Tak.

Jest to bardzo istotna kwestia.

Zgodnie z art. 765 § 1² KPC otwarcia lub przeszukania mieszkania dłużnika komornik dokonuje wyłącznie w asyście Policji.

Nie oznacza to jednak, że Policja samodzielnie prowadzi egzekucję.

To komornik pozostaje organem egzekucyjnym i to on wykonuje czynność. Policja zapewnia asystę przewidzianą przez przepisy.

Jest to istotne również z punktu widzenia bezpieczeństwa wszystkich osób uczestniczących w czynności.

Czy komornik może wejść, jeżeli dłużnik nie chce go wpuścić?

Jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki do przeprowadzenia czynności i dłużnik stawia opór, sama odmowa wpuszczenia komornika nie musi uniemożliwić wykonania egzekucji.

Art. 765 § 1 KPC przewiduje możliwość wezwania przez komornika pomocy Policji w razie oporu. Ponadto art. 765 § 1² KPC wprost wymaga asysty Policji przy otwarciu lub przeszukaniu mieszkania dłużnika.

Nie oznacza to jednak, że komornik może wejść do każdego lokalu i w każdej sytuacji.

Uprawnienie wynika z konkretnej czynności egzekucyjnej i musi mieć podstawę w przepisach.

W jakich godzinach komornik może wejść do mieszkania?

Czynności egzekucyjne poza kancelarią komorniczą mogą być co do zasady wykonywane w dni robocze, w godzinach od 7:00 do 21:00.

Na wykonanie czynności w dni ustawowo wolne od pracy lub w godzinach nocnych potrzebna jest zgoda prezesa właściwego sądu rejonowego.

Reguły dotyczące kontynuowania czynności rozpoczętej przed godziną 21:00 określa art. 810 KPC. Przepis zawiera również szczególne ograniczenie dotyczące czynności prowadzonych w miejscu zamieszkania dłużnika.

Nie należy więc przyjmować, że komornik może pojawić się w mieszkaniu o dowolnej porze.

Czy komornik może wejść do mieszkania, kiedy w środku są tylko dzieci?

Sama nieobecność dłużnika nie wyklucza przeprowadzenia czynności.

Jednocześnie sposób przeprowadzenia konkretnej czynności musi uwzględniać jej charakter oraz okoliczności faktyczne.

Jeżeli w mieszkaniu znajdują się wyłącznie osoby małoletnie, komornik powinien odpowiednio ocenić sytuację i zapewnić prawidłowy oraz bezpieczny przebieg czynności.

Nie można sprowadzać tego zagadnienia do prostego stwierdzenia, że „jeżeli dziecko otworzy drzwi, komornik może wejść” albo przeciwnie – że obecność dziecka zawsze uniemożliwia czynność.

Znaczenie ma przede wszystkim rodzaj czynności, jej cel oraz konkretne okoliczności.

Czy komornik może przeszukać mieszkanie?

Tak, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 814 KPC.

Przepis pozwala komornikowi – jeżeli wymaga tego cel egzekucji – na przeszukanie:

• rzeczy dłużnika,
• mieszkania,
• innych pomieszczeń,
• schowków.

Jeżeli jest to niewystarczające, przepisy pozwalają również na przeszukanie odzieży, którą dłużnik ma na sobie.

Przeszukanie nie może jednak mieć charakteru przypadkowego ani służyć dowolnemu poszukiwaniu informacji.

Musi pozostawać związane z celem prowadzonej egzekucji.

Czy komornik może przeszukać rzeczy innej osoby znajdującej się w mieszkaniu?

W tym zakresie przepisy również przewidują szczególne rozwiązanie.

Zgodnie z art. 814 § 2 KPC, jeżeli podczas czynności egzekucyjnych w mieszkaniu dłużnika komornik zauważy, że dłużnik oddał poszukiwane przedmioty swojemu domownikowi albo innej osobie w celu ich ukrycia, może przeszukać odzież tej osoby oraz przedmioty, które ma ona przy sobie.

Jest to jednak sytuacja szczególna.

Nie oznacza to, że komornik może przeszukiwać każdą osobę znajdującą się w mieszkaniu tylko dlatego, że jest obecna podczas czynności.

Czy komornik może wejść do mieszkania należącego do innej osoby?

Tutaj sytuacja jest bardziej złożona.

Samo wskazanie przez wierzyciela adresu, pod którym mieszka dłużnik, nie oznacza automatycznie, że każde mieszkanie znajdujące się pod tym adresem może zostać otwarte i przeszukane.

Art. 814 KPC odnosi się do mieszkania i pomieszczeń dłużnika. Dlatego przed podjęciem czynności konieczne jest ustalenie, czy dany lokal pozostaje miejscem zamieszkania dłużnika albo czy zachodzą inne ustawowe podstawy do dokonania konkretnej czynności.

Przykładowo inaczej należy oceniać sytuację dłużnika mieszkającego w mieszkaniu należącym do jego rodziców, a inaczej lokal, w którym dłużnik nie mieszka i z którym nie ma związku.

Nie można przyjąć zasady, że komornik może wejść do dowolnego mieszkania tylko dlatego, że zna adres dłużnika.

Czy komornik może zająć rzeczy znajdujące się w mieszkaniu?

Jeżeli w toku czynności zostaną ujawnione ruchomości, które mogą być przedmiotem egzekucji, komornik może dokonać ich zajęcia, oczywiście z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych w przepisach.

Istotne znaczenie ma tutaj również art. 845 KPC dotyczący zajęcia ruchomości.

Trzeba przy tym pamiętać, że przepisy przewidują szereg rzeczy wyłączonych spod egzekucji. Dotyczy to między innymi określonych przedmiotów urządzenia domowego niezbędnych dla dłużnika i jego domowników, odzieży czy zapasów żywności i opału.

Samo znajdowanie się rzeczy w mieszkaniu nie oznacza więc, że każda z nich może zostać zajęta.

Czy dłużnik musi wpuścić komornika?

Jeżeli przepisy pozwalają na dokonanie określonej czynności egzekucyjnej w mieszkaniu, dłużnik nie może skutecznie uniemożliwić jej wykonania wyłącznie poprzez odmowę otwarcia drzwi.

W przypadku oporu komornik może skorzystać z przewidzianej prawem pomocy Policji.

Warto jednak podkreślić, że dłużnik ma prawo wiedzieć, na jakiej podstawie prowadzona jest egzekucja i jakie czynności są wykonywane.

Ma również prawo korzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego, w tym – w odpowiednich przypadkach – ze skargi na czynności komornika.

Czy komornik może wejść do mieszkania bez wcześniejszego uprzedzenia?

Nie ma ogólnej zasady, zgodnie z którą każda czynność komornika w mieszkaniu musi być poprzedzona uzgodnieniem konkretnej godziny z dłużnikiem.

W przypadku niektórych czynności wcześniejsze zawiadomienie wynika z przepisów, natomiast w innych sytuacjach skuteczność egzekucji może wymagać przeprowadzenia czynności bez uprzedniego uzgadniania jej z dłużnikiem.

Ma to logiczne uzasadnienie.

Jeżeli dłużnik miałby zawsze możliwość przygotowania się do czynności i ukrycia składników majątku, część środków egzekucyjnych byłaby nieskuteczna.

Czy komornik może wejść do mieszkania, jeżeli dłużnik jest nieobecny?

Tak.

Nieobecność dłużnika nie oznacza automatycznie zakazu przeprowadzenia czynności.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość przeprowadzenia czynności bez obecności dłużnika, a w takim przypadku co do zasady komornik powinien przywołać świadków, chyba że oczekiwanie na ich przybycie mogłoby udaremnić egzekucję.

Jeżeli natomiast czynność wymaga otwarcia lub przeszukania mieszkania, musi zostać przeprowadzona z asystą Policji.

Co zrobić, jeżeli komornik zapowiada czynność w mieszkaniu?

Przede wszystkim nie należy ignorować korespondencji od komornika.

Jeżeli dłużnik wie, że prowadzona jest przeciwko niemu egzekucja, warto zapoznać się z jej podstawą i zakresem.

Jeżeli istnieje możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku, może to pozwolić uniknąć kolejnych czynności i związanych z nimi kosztów.

Jeżeli natomiast dłużnik uważa, że czynność komornika jest niezgodna z prawem, powinien skorzystać z właściwych środków prawnych, zamiast próbować fizycznie uniemożliwiać jej wykonanie.

Czy komornik może wejść do mieszkania siłą?

Tak, w określonych prawem sytuacjach możliwe jest przymusowe otwarcie mieszkania.

Nie oznacza to jednak, że komornik ma generalne prawo do siłowego wejścia do każdego lokalu dłużnika.

Podstawą jest art. 814 KPC – jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządza otworzenie mieszkania, pomieszczeń lub schowków. Natomiast przy otwarciu lub przeszukaniu mieszkania komornik działa wyłącznie w asyście Policji.

W praktyce może to oznaczać otwarcie zamkniętych drzwi, również pod nieobecność dłużnika, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki do przeprowadzenia takiej czynności.

Najczęstsze pytania

Czy komornik może wejść do mieszkania bez zgody?

Tak, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki do przeprowadzenia czynności egzekucyjnej.

Czy komornik może otworzyć drzwi pod nieobecność dłużnika?

Tak. Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, art. 814 KPC pozwala na otwarcie mieszkania. Otwarcie lub przeszukanie mieszkania odbywa się wyłącznie w asyście Policji.

Czy komornik może wejść do mieszkania w nocy?

Co do zasady czynności poza kancelarią wykonywane są w dni robocze od 7:00 do 21:00. Czynność w godzinach nocnych wymaga zgody prezesa właściwego sądu rejonowego.

Czy Policja musi być przy otwarciu mieszkania?

Tak. Art. 765 § 1² KPC stanowi, że otwarcia lub przeszukania mieszkania dłużnika komornik dokonuje wyłącznie w asyście Policji.

Czy komornik może wejść, gdy dłużnika nie ma w domu?

Tak. Nieobecność dłużnika nie zawsze uniemożliwia przeprowadzenie czynności egzekucyjnych.

Czy komornik może przeszukać mieszkanie?

Tak, jeżeli wymaga tego cel egzekucji i zachodzą przesłanki z art. 814 KPC.

Czy komornik może wejść do mieszkania rodziców dłużnika?

Nie można udzielić tutaj odpowiedzi „zawsze tak” albo „zawsze nie”. Decydujące znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności to, czy dłużnik faktycznie zamieszkuje w tym lokalu oraz jaki jest cel i podstawa podejmowanej czynności.

Podsumowanie

Komornik sądowy dysponuje ustawowymi środkami pozwalającymi na skuteczne prowadzenie egzekucji również wtedy, gdy dłużnik nie współpracuje z organem egzekucyjnym.

Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik może zarządzić otwarcie mieszkania, pomieszczeń i schowków dłużnika oraz ich przeszukanie. Wynika to bezpośrednio z art. 814 KPC.

Jednocześnie przepisy wyznaczają granice tych uprawnień. Otwarcie lub przeszukanie mieszkania dłużnika odbywa się wyłącznie w asyście Policji, a czynności wykonywane poza kancelarią podlegają również ograniczeniom czasowym.

Warto więc pamiętać, że komornik nie jest windykatorem, który może wejść do mieszkania wyłącznie za zgodą jego mieszkańca. Jest organem postępowania egzekucyjnego, którego uprawnienia wynikają bezpośrednio z ustawy. Jednocześnie każde działanie komornika musi mieścić się w granicach przyznanych mu przez przepisy prawa.