Czy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia? Jest Uchwała Sądu Najwyższego.

Śmierć dłużnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Wierzytelność przechodzi na spadkobierców, jednak w praktyce pojawia się istotny problem: czy samo złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia roszczenia?

Wątpliwości te rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z 2025 r., sygn. III CZP 27/25.

Najważniejsza teza

Sąd Najwyższy uznał, że:

„złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku może przerywać bieg terminu przedawnienia, jeżeli czynność ta jest obiektywnie niezbędna do dochodzenia roszczenia przeciwko spadkobiercom.”

Nie jest to więc automatyczne przerwanie przedawnienia w każdej sytuacji. Kluczowe znaczenie ma cel i funkcja tej czynności.

Dlaczego to rozstrzygnięcie jest istotne?

Do tej pory w orzecznictwie istniały rozbieżności. Część sądów uznawała, że:

postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma charakter „ustalający”,
nie dotyczy bezpośrednio samego roszczenia,
a więc nie spełnia przesłanki z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

Sąd Najwyższy przyjął jednak podejście funkcjonalne. Jeżeli bez ustalenia kręgu spadkobierców wierzyciel nie może skutecznie wytoczyć powództwa ani prowadzić egzekucji, to taka czynność służy bezpośrednio dochodzeniu roszczenia – a zatem przerywa bieg przedawnienia.

Co to oznacza w praktyce?

1. Wierzyciel nie musi biernie oczekiwać na przeprowadzenie postępowania spadkowego przez rodzinę zmarłego.
2. Samodzielne zainicjowanie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może zabezpieczyć roszczenie przed przedawnieniem.
3. Każdorazowo należy jednak ocenić, czy była to czynność rzeczywiście konieczna do dochodzenia należności.

Wnioski praktyczne

Z punktu widzenia obrotu prawnego uchwała wzmacnia ochronę wierzycieli, ale nie daje im „automatycznego resetu” przedawnienia. Wciąż konieczna będzie ocena konkretnego stanu faktycznego.

W sprawach egzekucyjnych oznacza to przede wszystkim, że ustalenie następstwa prawnego po zmarłym dłużniku może mieć istotne znaczenie nie tylko procesowe, ale również materialnoprawne – w zakresie biegu terminu przedawnienia.