Zabezpieczenie roszczenia – kiedy ma sens i jak wygląda w praktyce komorniczej

W praktyce egzekucyjnej bardzo często spotykam sytuacje, w których wierzyciel uzyskuje korzystne orzeczenie, ale jest już za późno na skuteczne działania — majątek dłużnika przestał istnieć albo został ukryty.

Dlatego jednym z kluczowych narzędzi jest zabezpieczenie roszczenia, które pozwala „zablokować” majątek jeszcze przed zakończeniem sprawy.

Podstawa prawna zabezpieczenia roszczenia

Zabezpieczenie roszczeń regulują przepisy:

art. 730–757 Kodeks postępowania cywilnego

Zgodnie z nimi zabezpieczenia roszczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej, jeżeli:

• roszczenie zostało uprawdopodobnione,
• istnieje interes prawny w jego udzieleniu.

Tytuły zabezpieczenia roszczenia – przykłady z praktyki

Zabezpieczenie nie zawsze wynika z jednego rodzaju orzeczenia. Najczęściej spotykane tytuły zabezpieczenia to:

• postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia zaopatrzone obowiązkowo w klauzulę wykonalności,
• nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (nie wymaga klauzuli wykonalności),
• wyrok sądu gospodarczego (nieprawomocny, nie wymaga klauzuli wykonalności).

Zabezpieczenie a egzekucja – różnica praktyczna

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie.

• Zabezpieczenie nie prowadzi do zaspokojenia wierzyciela
• Zabezpieczenie ma na celu ochronę majątku

W praktyce:

• środki są zajmowane, ale nie trafiają do wierzyciela, są przekazywane na rachunek depozytowy Ministra Finansów, którym dysponuje właściwy sąd rejonowy,
• majątek nie jest sprzedawany,
• działania mają charakter tymczasowy.

Jakie czynności wykonuje komornik przy zabezpieczeniu?

Na podstawie art. 747 KPC komornik może dokonywać zabezpieczenia m.in. poprzez:

• zajęcie rachunku bankowego,
• zajęcie wynagrodzenia za pracę,
• zajęcie ruchomości,
• zajęcie wierzytelności i innych praw majątkowych.

To są najczęstsze przypadki w praktyce.

Ważne: nieruchomości a zabezpieczenie

Tu pojawia się istotne rozróżnienie, które często jest błędnie interpretowane.

• Komornik nie ustanawia hipoteki przymusowej
• Komornik nie orzeka zakazu zbywania nieruchomości

Te środki zabezpieczenia realizowane są przez sąd wieczystoksięgowy,

• na wniosek uprawnionego (wierzyciela),
• na podstawie odpowiedniego orzeczenia.

Zabezpieczenie w postępowaniu nakazowym – przewaga w praktyce

Na podstawie art. 492 § 1 Kodeks postępowania cywilnego:

nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym jest tytułem zabezpieczenia wykonalnym bez klauzuli.

W praktyce oznacza to, że:

• wierzyciel może szybko skierować sprawę do komornika,
• zajęcie może nastąpić jeszcze przed reakcją dłużnika,
• zabezpieczenie bywa bardzo skuteczne.

Opłaty komornicze przy zabezpieczeniu

Z punktu widzenia wierzyciela/uprawnionego najważniejsze są koszty związane z wykonaniem zabezpieczenia.

Zgodnie z Ustawą o kosztach komorniczych:

• opłata stała od wniosku o wykonanie zabezpieczenia wynosi 300,00 zł,
• opłata stosunkowa: 10% wartości zabezpieczonego roszczenia (jeżeli zabezpieczenie okaże się skuteczne).

W praktyce:

opłata 300 zł jest zaliczana na poczet opłaty stosunkowej

Jeżeli komornikowi sądowemu uda się dokonać skutecznego zabezpieczenia, wtedy wydaje postanowienie o pobraniu od uprawnionego opłaty stosunkowej w wysokości 10% zabezpieczonego świadczenia, którą pomniejsza się o opłatę stałą 300,00 złotych pobraną na początku postępowania.